Vẽ tranh điêu khắc: điều gì thay đổi khi cất ảnh mẫu đi?

Khi cất ảnh mẫu, bạn còn nhớ nhân vật đang cầm gì và hai tay nằm ở đâu? Với bài vẽ tranh điêu khắc này, hãy hiểu việc thực hành là vẽ lại một hình điêu khắc hoặc mô hình trang trí lên giấy. Bạn sẽ giữ hai bản riêng: một bản khi ảnh đã cất và một bản khi ảnh luôn ở trước mắt. Điều đáng tìm là những chi tiết bị bỏ, dời chỗ hoặc tự thêm, nếu chúng thực sự xuất hiện trong bản của bạn.

Bốn ảnh tham khảo được lấy từ website Mô Hình Điêu Khắc. Bài thử bắt đầu với một nhân vật và chỉ chuyển sang đối tượng khác ở cuối. Đây là cách tự xem lại lựa chọn trên giấy, không phải bài kiểm tra trí nhớ đã được kiểm chứng hay lời hứa cải thiện khả năng vẽ.

1. Chuẩn bị lượt nhớ và lượt quan sát từ cùng một ảnh

Chia giấy thành hai vùng tương đương, ghi M ở vùng đầu và Q ở vùng sau. M là bản vẽ khi mẫu đã cất; Q là bản vẽ khi được nhìn mẫu. Dùng cùng một cây bút, có thể nhấc bút và dùng nhiều nét. Bạn không cần tô màu hoặc hoàn thiện bức tranh. Những chỗ chưa rõ có thể để trống, miễn là sau đó còn phân biệt được phần đã vẽ với phần chưa quyết định.

Với ảnh đầu tiên, chỉ lấy nhân vật ở giữa, từ nơ đến giày. Bỏ cửa hàng, chữ, tranh treo và bệ khỏi phạm vi vẽ. Giữ nguyên hướng ảnh trong cả hai lượt. Mọi từ “trái” và “phải” dưới đây đều chỉ phía của khung ảnh khi bạn nhìn vào, không chỉ tay trái hay tay phải theo cơ thể nhân vật.

Bạn có thể chọn xem ảnh trong 30 giây rồi vẽ trong hai phút. Đây chỉ là khoảng thời gian gợi ý để lượt thử gọn, không phải chuẩn đánh giá tâm lý. Nếu dùng đồng hồ, dành cùng thời lượng vẽ cho Q; nếu không dùng, ghi rằng hai lượt làm theo nhịp riêng. Đừng vội kéo dài lượt sau chỉ để có một bản trau chuốt hơn.

Hãy đọc hết hướng dẫn ở mục tiếp theo trước khi bắt đầu nhìn ảnh. Sau đó xem ảnh, cất nó và làm M. Chưa đọc mục đối chiếu chi tiết: những mô tả ở đó sẽ đưa sẵn điều cần nhớ. Nếu đã đọc trước, bạn vẫn có thể thực hành, nhưng nên ghi nhận rằng mình đã được gợi ý.

Ảnh dùng cho hai lượt vẽ cùng một nhân vật. Hãy làm lượt cất ảnh trước khi đọc phần đối chiếu chi tiết. Nguồn ảnh tham khảo: mohinhdieukhac.vn.

2. Cất ảnh rồi vẽ bản nhớ, giữ cả những chỗ chưa chắc

Sau khoảng nhìn đã chọn, chuyển màn hình khỏi ảnh hoặc úp bản in xuống. Bắt đầu M bằng điều bạn còn nhớ, theo thứ tự thấy thuận tay. Không cần tìm một trình tự dựng hình chuẩn. Lượt này cần giữ dấu vết của lựa chọn khi ảnh không còn trước mắt, kể cả khi hình chỉ có vài phần và chưa thành một nhân vật hoàn chỉnh.

Khi đến một chỗ mơ hồ, dừng một nhịp. Bạn có thể để trống, đặt dấu hỏi ngoài lề hoặc vẽ theo phỏng đoán. Nếu chọn cách cuối, ghi một dấu nhỏ ngoài vùng hình để nhớ rằng chi tiết ấy chưa chắc. Đừng ép mình thêm cho đủ vì cho rằng nhân vật nào cũng phải có cùng một kiểu tay, vật cầm hoặc trang phục.

Phân biệt nhớ được với chọn cho hợp lý

Một câu tự nhắc hữu ích là: “Mình nhớ đã nhìn thấy vị trí này, hay đang chọn vị trí thấy thuận mắt?” Bạn không cần trả lời chắc chắn ngay. Có thể viết “chưa rõ” bên cạnh bản vẽ. Sau khi mở ảnh, ghi chú ấy sẽ giúp bạn phân biệt chỗ chủ động đoán với chỗ đã vẽ khá tự tin nhưng vẫn khác mẫu.

Nếu vô tình nhìn lại ảnh giữa lượt, cứ ghi thời điểm đó và tiếp tục hoặc dừng tùy ý. Không cần coi đây là thất bại. Tuy vậy, hãy gọi đúng bản vừa làm là bản có nhìn lại, thay vì dùng nó như một lượt hoàn toàn cất mẫu. Sự trung thực về cách thực hiện có ích hơn việc cố giữ một kết quả đẹp.

Kết thúc M thì đặt bút xuống. Chưa xóa, nối hay bổ sung sau khi mở ảnh. Bạn có thể chụp riêng bản M để giữ lại trạng thái ban đầu, nhưng không bắt buộc. Điều quan trọng là còn thấy mình đã đặt gì lên giấy trước khi có thêm thông tin. Bản sửa sẽ được làm ở vùng Q.

3. Mở ảnh để gọi đúng khác biệt: thiếu, dời và tự thêm

Bây giờ hãy mở lại đúng ảnh đầu. Nhân vật có nơ xanh hai cánh trên trán, với những hoa trắng nhỏ. Vật đỏ hình tim có cán nằm bên trái ảnh, gần bàn tay cùng phía. Bên phải có vùng tròn trắng viền lượn, ở giữa bàn tay và má. Hai tay nâng lên hai phía thân. Trên váy xanh là các hình hoa trắng; dưới váy có hai chiếc giày vàng cam.

Chỉ dùng những dấu hiệu đang nhìn thấy. Không cần biết tên nhân vật hoặc đoán công dụng của vật tròn để nhận ra vị trí của nó. Chẳng hạn, bạn có thể gọi ngắn là “vòng trắng bên má” trong ghi chú. Tên gọi làm việc ấy giúp việc đối chiếu tiếp tục mà không biến một suy đoán về đồ vật thành dữ kiện.

Đọc một bản giả định trước khi đọc bản của mình

Giả sử một bản M vẽ hai tay ôm tim ở giữa bụng, bỏ vòng trắng bên má và đổi các hoa trên váy thành chấm tròn. Đây là tình huống minh họa, không phải kết quả đã thu được từ người thực hành. Đối chiếu ảnh, tim vẫn có mặt nhưng đã bị dời; vòng trắng bị thiếu; kiểu hai tay cùng ôm một món ở giữa là quan hệ được tự thêm vào.

Hoa thành chấm là một trường hợp thay hình, cần nói rõ hơn chữ “sai”. Có thể người vẽ chủ động giản lược hoa vì ít thời gian, cũng có thể họ nhớ váy chấm bi. Chỉ nhìn bản vẽ chưa đủ biết nguyên nhân. Hãy dựa vào ghi chú lúc làm M hoặc để nguyên câu hỏi, đừng tự kết luận mọi khác biệt đều do quên.

Với bản của bạn, chỉ ra từng chỗ bằng một câu có vị trí: “M chưa có vòng trắng cạnh má phía phải” rõ hơn “M thiếu nhiều chi tiết”. Nếu tim nằm đúng phía nhưng nét còn méo, hãy tách chuyện hình tim chưa rõ khỏi chuyện vị trí đã được giữ. Không gom tất cả thành một lời chê toàn bộ bản vẽ.

Cũng cần phân biệt bỏ có chủ ý với bỏ ngoài ý muốn. Bệ đã được loại khỏi phạm vi ngay từ đầu, nên không xuất hiện trong M là đúng lựa chọn. Một khoảng trống có dấu hỏi cho thấy bạn chưa quyết định; một vật vẽ thêm cho đầy lại là lựa chọn khác. Giữ những khác biệt này trong lời nhận xét sẽ giúp lượt Q có mục đích cụ thể.

4. Vẽ bản quan sát riêng, giữ đúng câu hỏi vừa phát hiện

Đặt ảnh ở nơi luôn nhìn được và chuyển sang vùng Q. Vẫn chỉ vẽ nhân vật từ nơ đến giày, dùng bút cũ và thời lượng đã chọn nếu có. Bạn được nhìn qua lại giữa ảnh và giấy bao nhiêu lần tùy cần. Giữ M nguyên ở bên cạnh hoặc cất riêng nếu sợ vô tình vẽ theo bản cũ.

Trở lại tình huống giả định hai tay ôm tim ở giữa. Với Q, ưu tiên nhìn cách mỗi bàn tay nằm cạnh một vật ở một phía của nhân vật. Vừa vẽ một phần, hãy kiểm xem tim còn ở phía trái và vùng trắng còn cạnh má phía phải không. Câu hỏi ấy đủ hẹp để theo suốt lượt; chưa cần biến Q thành bài nghiên cứu mọi tỷ lệ trên cơ thể.

Nếu nhận ra mình đang dành quá lâu để thêm hoa vào váy, dừng và quay lại hai vật đang so. Hoa văn có thể làm hình sinh động nhưng không giải quyết việc tim bị đặt nhầm chỗ. Tương tự, tô đậm một bàn tay chưa rõ sẽ làm nét nổi hơn mà chưa giúp xác định nó nằm cạnh phần nào trong ảnh.

Vì sao Q không tự chứng minh rằng bạn tiến bộ?

M được làm trước để không bắt đầu từ một lần đã chép mẫu. Nhưng đến Q, bạn đã nhìn ảnh thêm, đã vẽ một lần và đã đọc phần đối chiếu. Những lợi thế này cùng xuất hiện với việc ảnh luôn được mở. Vì vậy, cặp M và Q không tách riêng được tác động của trí nhớ, cũng không chứng minh hiệu quả của một phương pháp luyện tập.

Hãy giữ kết luận ở mức có thể thấy: trong bản nào, quan hệ nào hiện rõ hơn hoặc gần ảnh hơn. Nếu Q vẫn để vòng trắng mơ hồ, ghi đúng điều ấy. Bạn có thể đã chú ý đến nó nhưng chưa diễn đạt được bằng nét trong thời gian đang có. Hai bản là cơ sở để đặt câu hỏi tiếp, không phải bằng chứng để xếp loại người vẽ.

5. So quan hệ thay vì chọn bản trau chuốt hơn

Đặt M, Q và ảnh theo cùng chiều. Trước khi xem nét nào mềm hơn, hãy hỏi ba điều: tim có ở phía trái của nhân vật trong ảnh không; vòng trắng có nằm cạnh má phía phải không; hai tay còn chia về hai phía hay đã dồn về giữa? Với mỗi bản, trả lời có, không hoặc chưa rõ cho từng câu. Không cộng các câu trả lời thành điểm trí nhớ.

Nếu M có vòng trắng nhưng vẽ thấp xuống ngang bụng, chi tiết ấy không bị thiếu hoàn toàn. Nó có mặt và bị dời. Nếu Q đặt một vòng cạnh má nhưng nét chồng nhau khiến không biết có phải cùng chi tiết, “chưa rõ” là mô tả hợp lý. Đừng đổi nó thành “có” chỉ vì bạn nhớ mình đã định vẽ đúng.

Có thể M giữ được một quan hệ mà Q lại bỏ mất. Ví dụ giả định, M còn chia hai tay sang hai phía, còn Q mải hoàn thiện váy nên kéo một tay vào giữa cho vừa vùng giấy. Khả năng ấy cần được kiểm bằng bản thật của bạn, không được mặc định xảy ra. Q được nhìn mẫu nhưng không vì thế mà mọi phần đều đúng hơn.

Cuối cùng mới nói về cảm giác của bức vẽ. Bạn có thể thích nét M hơn vì nó thoáng và vui, đồng thời thấy Q giữ vị trí vật cầm rõ hơn. Hai nhận xét cùng tồn tại được. Bài thử chỉ gọi một quan hệ là lệch khi mục tiêu đang xét là giữ quan hệ ấy như trong ảnh; nó không lấy độ giống làm thước đo duy nhất cho giá trị biểu đạt.

6. Đổi đối tượng để nhận ra điều mình hay tự bù vào hình

Nếu muốn làm thêm, chọn một trong ba ảnh dưới hoặc tìm hình tham khảo trong các dự án. Mỗi ảnh là một đối tượng khác, không phải góc khác của nhân vật ban đầu. Giữ cách làm M rồi Q, nhưng chọn câu hỏi phù hợp với hình mới. Nếu muốn lượt M chưa được gợi ý, chỉ xem ảnh trước và đọc phần mô tả tương ứng sau khi đã vẽ.

Một cốc ở giữa thay cho hai vật ở hai phía

Ảnh tham khảo một đối tượng khác để thử cặp bản M và Q. Nguồn ảnh: mohinhdieukhac.vn.

Ở ảnh gấu mặc áo sọc, hai tay thật sự đặt quanh một cốc ở giữa thân; phía trên cốc có ống hút trắng. Quan hệ từng bị tự thêm trong ví dụ đầu nay lại có căn cứ ở ảnh mới. Hãy xem bạn có mang cách đặt hai vật riêng sang hình này không. Đừng biến một phát hiện ở nhân vật trước thành quy tắc cho mọi nhân vật.

Giữ hốc và quai như chúng xuất hiện trong ảnh

Ảnh tham khảo khối có hốc và vòng quai; chỉ đối chiếu những phần nhìn thấy. Nguồn ảnh: mohinhdieukhac.vn.

Khối trắng này có hốc nâu mở về phía người xem, vòng quai trắng ở phía trên bên trái ảnh và phần chân phía dưới. Bạn có thể thấy nó gợi một đồ vật quen. Khi mở lại ảnh sau M, kiểm xem mình có thay hình đang thấy bằng một chiếc cốc thông thường, đổi hướng miệng hoặc chuyển quai sang bên khác không. Không cần quyết định tên đồ vật hay công năng để làm phép so đó.

Hai phần vàng có cần giống nhau?

Ảnh tham khảo hai phần vàng trong vỏ gai; không cần bổ sung các múi không nhìn thấy. Nguồn ảnh: mohinhdieukhac.vn.

Trong vỏ gai xanh, hai khối vàng lớn không giống hệt nhau; phần bên trái ảnh có những đường chia nhỏ hơn. Hãy xem bản M có làm hai bên thành hai hình đối xứng hoặc thêm nhiều múi theo điều bạn biết về quả không. Chỉ so với góc chụp này. Phần khuất không cung cấp dữ kiện để xác nhận những nét bổ sung.

7. Giữ một phát hiện để lần nhìn sau có mục đích

Quay lại cặp M và Q đầu tiên, chọn một nhận xét có căn cứ rõ nhất. Chẳng hạn: “Ở M tôi đưa tim về giữa; ở Q tôi giữ nó bên trái, nên lần tới cần nhìn vị trí vật cầm trước khi nhớ hoa trên váy.” Câu này chỉ phù hợp nếu hai bản của bạn thực sự cho thấy điều đó. Đừng chép một kết luận mẫu rồi tìm lỗi cho khớp.

Nếu hai bản gần nhau ở cả ba câu hỏi đã chọn, ghi đúng như vậy. Có thể bạn đã giữ được các quan hệ này ngay từ M. Cũng có thể nét ở cả hai đều quá giản lược để phân biệt. Hai trường hợp cần cách nói khác nhau; “chưa thấy khác biệt rõ trong lượt này” không tự mang nghĩa trí nhớ tốt hoặc kém.

Giữ hai bản nguyên vẹn cùng ngày thực hiện và một dòng về cách làm. Nếu thử lại hôm khác, một ảnh mới sẽ thay đổi cả hình, số chi tiết và mức quen thuộc. Dùng ảnh cũ thì bạn đã có thêm lần tiếp xúc. Vì thế, không nên biến những lượt khác điều kiện thành bảng điểm để tuyên bố năng lực tăng lên.

Bài thực hành có thể dừng khi bạn đã có hai hình và một điều muốn nhìn lại. Điều ấy càng cụ thể càng dễ dùng: vị trí tim so với má, vòng trắng còn hay mất, hoặc tay đang đi về đâu. Lần quan sát sau nhờ vậy bắt đầu bằng một câu hỏi gắn với hình thật, thay vì yêu cầu mơ hồ rằng phải nhớ hết và vẽ giống hơn.

Nếu muốn trao đổi một ý tưởng tạo hình riêng, bạn có thể xem trang liên hệ, gọi 0965536866 hoặc gửi email tới mohinhdieukhac@gmail.com.