Vẽ điêu khắc bằng một nét: thử đường đi của bút qua hình thiên nga

Một đường cổ đã đủ gợi dáng thiên nga, nhưng thêm vài lớp lông có thể khiến bút mắc lại giữa cánh. Nếu không được nhấc bút, bạn sẽ trở về bằng đường nào? Bài thử vẽ điêu khắc bằng một nét dưới đây dùng câu hỏi ấy để tạo ba bản vẽ từ cùng một ảnh tượng. Bạn sẽ lần lượt giữ đường bao, thêm một đường trong cánh, rồi thử đi lại để thêm nhánh. Bốn ảnh tham khảo lấy từ website Mô Hình Điêu Khắc; các hành trình trên giấy là đề xuất thực hành trong bài, không phải bản vẽ ghi lại quá trình làm những tượng này.

1. Giữ đầu bút trên giấy từ lúc bắt đầu đến khi kết thúc

Quy tắc chung rất đơn giản: mỗi bản có một lần đặt bút và một lần nhấc bút khi xong. Trong khoảng đó, đầu bút luôn chạm giấy. Bạn được đổi hướng, chậm lại, quay về trên đoạn vừa đi hoặc dừng ở một đầu mở. Vết cuối cùng phải nối được với vết đầu qua hành trình đã vẽ. Một chấm nhỏ thêm riêng sau cùng cũng là lần đặt bút thứ hai, dù nhìn toàn hình nó có vẻ không đáng kể.

Hãy dùng một cây bút và loại giấy đang có cho cả ba lượt. Chừa ba vùng tương đương để hình không bị ép nhỏ dần. Đặt ảnh ở nơi dễ nhìn, cho phép mắt chuyển giữa ảnh và giấy. Bài này không yêu cầu vẽ mù, chạy theo đồng hồ hay đưa bút thật nhanh. Nếu cần nghỉ tay, kết thúc lượt đó; khi thử lại, bắt đầu một bản mới thay vì coi hai đợt vẽ tách rời là một nét.

Đừng đặt trước mục tiêu phải mang hết mọi chi tiết lên giấy. Bạn đang thử một hành trình có giới hạn. Một đường cong bên trong cánh có thể đáng giữ hơn nhiều vạch lông ngắn, nếu các vạch ấy buộc bút chạy vòng liên tục. Kết quả cần có là ba bản thật sự khác nhau về đường đi, cùng một lời giải thích rõ: đoạn nào đáng quay lại và thông tin nào có thể bỏ trong lượt này.

Ảnh tham khảo cho ba lượt vẽ: giữ mỏ, nhịp cổ và cánh vươn cao; bỏ bệ cùng cảnh nền khỏi bài thử. Nguồn ảnh: mohinhdieukhac.vn.

2. Chọn những nơi bút sẽ ghé trên hình thiên nga

Trong ảnh, mỏ đỏ hướng sang trái người xem, cổ cong nối xuống phần thân trắng đầy. Một cánh lớn vươn về phía trên bên phải; các dải lông nổi nằm trong cánh. Bệ tròn phía dưới và hình vàng bên cạnh giúp nhận biết bối cảnh chụp, nhưng không thuộc hình sẽ vẽ. Hãy giữ nguyên góc ảnh này cho cả ba lượt để việc đổi đường đi không lẫn với việc đổi đối tượng.

Trước tiên, chọn một đường bao giản lược đi quanh toàn bộ phần thiên nga thấy được. Gọi vòng ấy là K. Bạn có thể lần theo mép ngoài cánh xuống phần thân, đi qua chỗ tượng tiếp giáp bệ, vòng lên ngực, cổ, mỏ và đầu, rồi theo đường bao còn lại về đầu cánh. Chỉ theo phần hình đang thấy; đường chân tượng có thể khép vòng vẽ mà không cần vòng quanh cả chiếc bệ.

Tiếp theo, chọn ba điểm để dễ nói về hành trình. P nằm ở đầu cánh cao bên phải. Q nằm trong cánh, về phía gốc thấp bên trái. R là một điểm khác trên mép cánh, thấp hơn P. Đây là các vị trí bạn chọn cho bản diễn giải, không phải mốc giải phẫu hay kích thước cố định. Ghi tên ở tờ nháp riêng nếu cần, để không tạo thêm dấu rời trong bản một nét.

Hình dung một đường cong L từ Q tới P, thuận theo hướng lông lớn trong ảnh. Một đường cong khác, M, sẽ đi từ Q tới R. Hai đường này gợi hướng cánh; không cần tuyên bố chúng trùng hoàn toàn với một gờ lông thật. Dùng ngón tay đi thử trước ảnh: L kết thúc ở đâu, vòng K có bắt đầu tại đó không? Chỉ khi các đoạn gặp nhau, bạn mới có một lộ trình liên tục để thử.

3. Đổi điểm bắt đầu để thêm được đường trong cánh

Bản A: đi một vòng quanh hình

Đặt bút tại P, lần theo vòng K vừa chọn rồi trở lại đúng P và dừng. Khi đi qua đầu, chỉ giữ những đổi hướng cần cho mỏ và cổ; khi đi quanh cánh, chưa rẽ vào các gờ lông. Sau khi nhấc bút, để bản này nguyên như vậy. Không thêm mắt, không nối vài nét lông cho đầy. Bản A là mốc để bạn biết riêng đường bao đã giữ được những gì.

Nếu gặp chỗ ảnh khó đọc, chậm lại và quyết định đoạn giản lược trước khi đi tiếp. Một nét cong hơi lệch vẫn cho thấy lựa chọn của bạn. Chạy qua lại để sửa ngay có thể làm mục đích của bản A trở nên khó nhận ra. Hãy dành thay đổi ấy cho lượt sau, khi bạn biết rõ mình muốn đổi đường nào.

Bản B: bắt đầu ngay bên trong cánh

Lần này đặt bút tại Q. Vẽ đường cong L lên đầu cánh P, rồi từ P đi trọn vòng K giống bản A. Khi quay về P, nhấc bút. Như vậy đường trong cánh đã có mặt ngay từ đoạn mở đầu; bạn không phải đi từ đường bao vào Q rồi tìm lối trở ra. Điểm bắt đầu nằm trong hình, còn điểm kết thúc nằm trên mép cánh.

Có thể nhớ hai lượt bằng lời ngắn: A đi từ đầu cánh quanh hình rồi về đầu cánh; B đi từ trong cánh ra đầu cánh rồi mới quanh hình. Viết bằng ký hiệu là A: P → K → P; B: Q → L → P → K → P. K đã là một vòng, còn L chỉ được đi một lần ở B. Đảo chiều toàn bộ bản A không tự tạo ra đường L này.

Đừng nối điểm cuối P về Q thêm lần nữa chỉ để hình trông khép kín. Bản B đã là một nét liên tục, dù hai đầu bút khác nhau. Vòng ngoài khép và nhánh trong có đầu mở hoàn toàn có thể cùng tồn tại. Khi muốn thêm một đoạn, hãy hỏi: bút đang ở đâu, và đoạn mới thực sự bắt đầu ở đó hay ở một nơi khác?

4. Thử một lần quay về để thấy cái giá của nhánh thêm

Nhìn các tầng lông, bạn có thể muốn đi xuống thêm nhiều lần. Có ba cách cần phân biệt: quay lại gần đường vừa vẽ, chọn một đường cong khác để trở về, hoặc bỏ nhánh chưa cần. Mỗi cách tạo một hình trên giấy khác nhau. Trong lượt tiếp theo, hãy chọn rõ cách thứ nhất để biết một lần đi lại tác động đến bản vẽ ra sao.

Bản C: quay ngược đường L rồi đi thêm M

Bắt đầu như B: từ Q theo L tới P, đi hết vòng K và trở lại P. Chưa nhấc bút. Từ P, lần ngược chính đường L xuống Q; tới Q, đổi sang đường cong M và kết thúc ở R. Nhấc bút tại R. Hành trình đầy đủ là Q → L → P → K → P → L ngược → Q → M → R. M nối được vào bản vẽ vì nó khởi hành đúng nơi bút vừa trở về.

Giữ lại vết đi hai lần trên L, kể cả khi hai lượt không chồng khít. Với dụng cụ đang dùng, đoạn này có thể đậm hơn hoặc thành hai nét sát nhau. Nhìn xem nó làm hướng cánh rõ hơn hay kéo mắt khỏi cổ. Nếu chưa thích, đừng tô đậm toàn bộ đường bao để cân lại ngay; làm vậy sẽ thêm một thay đổi và khiến bạn khó biết tác động riêng của đoạn quay về.

C là một thứ tự được chọn để so sánh, không phải cách duy nhất vẽ được cả L và M. Bạn đang cố ý giữ phần đầu giống B rồi mới thêm nhánh. Ở một lượt khác, bạn có thể đổi điểm đầu, điểm cuối hoặc thứ tự ghé. Nhưng trước hết, hãy xem bản C hiện tại: đường thêm có đem lại thông tin về cánh đủ đáng để giữ vết quay về không?

Tránh rút ngắn đường bằng cách kéo từ P xuyên qua nền tới Q. Nó vẫn có thể là một nét liên tục, nhưng vạch ấy sẽ tham gia vào hình, có thể tạo thêm góc hoặc vùng kín. Nếu chủ động chọn, hãy coi nó là nét của bản diễn giải và nhìn thẳng vào tác động ấy.

5. Quyết định với những chi tiết nằm tách khỏi hành trình

Một chấm mắt hoặc một vạch lông rời không thể xuất hiện riêng biệt nếu đầu bút luôn chạm giấy và để lại nét. Muốn ghé tới đó, bạn phải có đường nối. Vì vậy, trước một chi tiết nhỏ, hãy chọn: nhập nó vào đường chung, đi tới rồi quay lại, hoặc bỏ trong lượt này. Nếu muốn thêm dấu rời, bạn vẫn có thể làm, nhưng khi ấy đã chuyển sang một bài với quy tắc khác.

Ở thiên nga, đừng tự đặt một mắt theo hình quen trong trí nhớ. Trước hết phải nhìn rõ chi tiết trong ảnh, rồi mới quyết định nó có cần cho bản vẽ hay không. Thử nhìn phần đầu của A: các đổi hướng ở mỏ và cổ đã nói được điều bạn muốn chưa? Nếu kéo thêm đường từ mép đầu vào một chấm khiến khuôn mặt bị chia thành vòng nhỏ, bạn có lý do cụ thể để bỏ chấm ấy.

Ảnh người chơi golf đưa ra một trường hợp khác: cây gậy dài vươn từ cụm tay lên bên phải. Với một đường gợi gậy, hãy thử đặt đầu gậy làm điểm bắt đầu rồi đi về tay, sau đó tiếp tục vào hình người. Hoặc giữ nó làm đoạn cuối, từ tay đi ra rồi dừng. Cả hai lựa chọn đều tránh việc đi đến đầu gậy giữa chừng rồi phải tìm đường quay lại.

Ảnh tham khảo cho việc chọn đầu mút: thử đặt đầu gậy ở đầu hoặc cuối hành trình trên giấy. Nguồn ảnh: mohinhdieukhac.vn.

Khi qua cụm tay, chỉ gợi những nối tiếp bạn chọn cho nét vẽ; ảnh không cho phép xác định mọi phần bị che khuất. Tương tự, một đường nối vào chi tiết thiên nga có thể thuận theo nhịp cổ hoặc cánh mà vẫn là lựa chọn biểu đạt riêng. Bỏ một chi tiết ở bài một nét không có nghĩa chi tiết ấy luôn thừa trong những cách vẽ khác.

6. Chuyển phép thử sang nhiều đầu mút và một khe mở

Ở ảnh vũ công, hãy chú ý ba nơi xa nhau: bàn tay giơ cao bên trái, bàn chân nâng ngang bên phải và bàn chân trụ phía dưới. Chọn hai nơi làm đầu và cuối cho lượt đầu tiên, chẳng hạn đi từ bàn tay cao qua thân xuống chân trụ. Chỉ gợi đường nối liên tục theo dáng thấy trong ảnh; chưa cần vòng quanh từng ngón hoặc tà váy.

Ảnh tham khảo về nhiều đầu mút. Chọn trước hai nơi để bắt đầu và kết thúc, rồi mới thử thêm nhánh thứ ba. Nguồn ảnh: mohinhdieukhac.vn.

Lượt sau, ưu tiên bàn chân nâng ngang. Muốn vẫn ghé cả chân trụ, bạn sẽ quay lại một đoạn hay chọn đường trở về khác? Hãy chỉ ra đúng chỗ rẽ. Việc thêm đầu mút có thể tạo một vòng nhỏ trong thân hoặc làm một đoạn bị đi hai lần, giống quyết định thêm M ở thiên nga. Bạn đang thử đường bút, không cần sửa giải phẫu của tượng.

Với hình mầm lá, vấn đề nằm ở khe mở giữa hai dải cong. Chọn một mép trong, đi dọc nó tới chỗ mép ấy nối được với biên ngoài, rồi vòng theo biên ngoài của cùng dải. Dùng ngón tay dò trước để tránh nhảy từ dải này sang dải kia ở nơi chúng không chạm nhau trong hình nhìn thấy. Nếu chưa tìm được lối nối phù hợp, chỉ giữ một dải trong lượt đầu.

Ảnh tham khảo về khe mở: đường nối băng qua giữa hình sẽ trở thành một phần của bản vẽ và chia vùng thoáng. Nguồn ảnh: mohinhdieukhac.vn.

Một đường băng ngang khe có thể được dùng có chủ ý, nhưng hãy nhìn những vùng nhỏ mới sinh ra. Đừng gọi nó là cạnh có thật chỉ vì nó giúp bút đi thuận hơn. Khi chọn thêm ảnh dự án trên website chính thức, chỉ cần tìm một câu hỏi tương tự: trở về từ nhánh nào, dừng ở đâu, hay giữ khe nào không bị đường nối cắt qua. Sau lượt ngắn, quay về thiên nga thay vì mở thêm nhiều bài cùng lúc.

7. Đặt ba bản cạnh nhau và chọn đường đáng giữ

Đọc lại A, B và C bằng đầu ngón tay. A chỉ có vòng K. B có thêm L, đi từ trong cánh ra đầu cánh trước khi vòng quanh hình. C giữ phần đầu của B, quay ngược L rồi thêm M. Nếu không lần được đúng hành trình ấy, hãy tìm xem mình đã vô tình nhấc bút, thêm dấu rời hay đổi thứ tự ở đâu. Bạn có thể giữ bản thử và thực hiện lại một lượt đúng luật.

Tiếp theo, nhìn ba bản mà chưa nhìn ảnh. Đường nào khiến bạn muốn theo từ cổ sang cánh? Vòng trong nào xuất hiện do đường quay về? Sau đó đặt ảnh cạnh bản vẽ để kiểm lại: hướng mỏ, nhịp cổ và phần thân còn tương ứng với lựa chọn ban đầu không? Không cần bắt mọi người phải nhận ra cùng một cảm giác, cũng không mặc định bản nhiều nét hơn là bản tốt hơn.

Chọn một bản và viết hai câu ở ngoài vùng vẽ. Câu đầu nêu đoạn đáng giữ, chẳng hạn: “Tôi chọn bắt đầu trong cánh vì đường L đưa mắt lên đầu cánh mà không cần lượt trở về.” Câu thứ hai nói điều chấp nhận bỏ: “Tôi chưa thêm các lớp lông nhỏ để đường cổ còn dễ theo.” Đây là lời giải thích dựa trên dấu bút, hữu ích hơn việc chỉ ghi đẹp hoặc chưa đẹp.

Nếu tiếp tục, hãy đổi riêng một nhánh hoặc một điểm dừng. Giữ lại các bản cũ để thấy lựa chọn mới đã thêm thông tin gì và buộc bút đi thêm ở đâu. Từ một ảnh thiên nga, bạn đã có cách tự thử đường liên tục: chọn nơi ghé, nối hành trình, nhìn rõ lần quay về và chủ động kết thúc.

Nếu muốn trao đổi một ý tưởng tạo hình riêng, bạn có thể xem trang liên hệ, gọi 0965536866 hoặc gửi email tới mohinhdieukhac@gmail.com.