Thiết kế mô hình nhà bằng xốp để kể một câu chuyện thu nhỏ
Một ngôi nhà nhỏ trong tiểu cảnh có thể gợi cảm giác ấm áp, bí ẩn hoặc vui nhộn ngay trước khi người xem đọc bất kỳ dòng chữ nào. Mái, cửa chính và cửa sổ là những chi tiết làm nên cảm giác đó. Khi thiết kế mô hình nhà bằng xốp, nên xác định ngôi nhà thuộc về câu chuyện nào, được nhìn từ đâu và có vai trò gì bên cạnh nhân vật hoặc sản phẩm. Thêm nhiều đồ trang trí chưa chắc khiến căn nhà dễ hiểu hơn.
Bài viết nói về mô hình và ngôi nhà tạo hình dùng để trưng bày. Các gợi ý không phải hướng dẫn làm nhà ở, nhà vui chơi có người bước vào hoặc hạng mục cho khách leo trèo. Những công năng ấy cần yêu cầu thiết kế và đánh giá riêng. Các tình huống dưới đây là ví dụ giả định để người đặt dễ trao đổi ý tưởng với bên thực hiện.
Một ngôi nhà trong câu chuyện cần có tính cách gì
Trước khi vẽ mặt tiền, hãy trả lời ai được hình dung là chủ nhân của ngôi nhà. Một căn nhà của người làm bánh có thể dùng đường nét tròn, màu sáng và chi tiết gợi đồ ngọt. Một ngôi nhà trong câu chuyện khám phá có thể dùng cửa hẹp, mái dốc và vài khoảng khuất. Không cần dựng cả một cốt truyện dài; chỉ cần đủ thông tin để những lựa chọn hình thức đi cùng hướng. Nếu mái vui nhộn nhưng cửa nghiêm và phụ kiện tối nặng, người xem có thể nhận được nhiều cảm giác trái nhau.
Cũng cần phân biệt căn nhà tưởng tượng với mô hình của một công trình cụ thể. Với nhà tưởng tượng, người thiết kế có thể thay đổi tỷ lệ cửa, độ cong mái hoặc cách đặt ống khói để tạo nét riêng. Nếu muốn gợi một ngôi nhà có thật, các đặc điểm nhận diện cần được đối chiếu bằng tài liệu phù hợp. Không nên gọi một mẫu là đúng phong cách kiến trúc của một vùng chỉ dựa vào một vài chi tiết trang trí được chọn theo cảm tính.
Mức độ chân thực nên phù hợp với cả cảnh. Một căn nhà có vân gạch rất kỹ đặt cạnh nhân vật hoạt hình đơn giản có thể trông lạc điệu. Ngược lại, ngôi nhà quá cách điệu trong một cảnh mô phỏng địa điểm thật có thể khiến người xem hiểu sai mục tiêu. Hãy đặt những hình tham khảo của nhà, cây và nhân vật cạnh nhau để xem chúng có cùng cách thể hiện hay không. Sự thống nhất này quan trọng hơn việc từng món trông thật đẹp khi đứng riêng.
Nhóm mô hình mút xốp theo yêu cầu có thể được xem như điểm bắt đầu để trao đổi một ý tưởng tạo hình. Riêng ngôi nhà, người đặt nên nói rõ đây là vật kể chuyện, mô hình tham khảo hay một phần nền. Mỗi vai trò cần lượng thông tin khác nhau. Một căn nhà làm nền không nhất thiết có đầy đủ đồ bên trong, còn một mô hình để khách quan sát gần cần giải thích rõ những gì họ sẽ được nhìn thấy.
Mái nhà và mặt tiền giúp nhận diện từ xa
Mái tạo ra đường viền dễ nhận thấy của ngôi nhà. Mái cao, mái thấp, hai bên cân nhau hay lệch nhau đều làm thay đổi cảm giác tổng thể. Hãy thử hình mái trên bản vẽ đơn giản trước khi thêm ngói hoặc đường kem. Nếu nhìn từ xa mà mái và thân nhập thành một khối khó hiểu, chi tiết bề mặt khó giải quyết triệt để. Cần xem lại tỷ lệ và cách các đường lớn gặp nhau để người xem nhận ra nhà ngay từ hình dáng.
Phần mái nhô ra khỏi thân giúp phân biệt hai bộ phận nhưng cũng có thể che mặt tiền. Khi người xem đứng gần và nhìn từ trên xuống, họ thấy mái nhiều hơn; khi nhìn từ một vị trí thấp, mép mái có thể che cửa sổ phía trên. Vì vậy, góc đặt thực tế cần có trong bản duyệt. Một ảnh nhìn hơi chếch từ trên thường đẹp cho mô hình nhỏ, nhưng không thay thế được góc nhìn của khách đi ngang hoặc ngồi trước tiểu cảnh.
Mặt tiền cần có một vị trí dễ hiểu cho cửa chính. Trong nhà tưởng tượng, cửa có thể lớn hơn bình thường, nhưng vẫn nên giữ quan hệ hợp lý với thân nhà. Nếu cửa gần bằng cả mặt đứng, căn nhà dễ trông như một khung cửa độc lập. Nếu cửa quá nhỏ, người xem có thể không nhận ra đường vào được gợi trong câu chuyện. Không có một tỷ lệ cố định cho mọi mẫu; điều cần kiểm tra là ý đồ tạo hình có được người xem hiểu đúng hay không.
Ống khói, cửa mái và những phần nhô cao nên được chọn có chủ đích. Một ống khói lệch có thể tạo nét vui, còn quá nhiều phần nhỏ trên mái dễ làm mất đường viền chính. Nếu mô hình chỉ được nhìn từ một phía, nên xem phụ kiện có bị khuất phía sau mái hay không. Mỗi chi tiết cần một vị trí mà nó có thể góp phần vào hình ảnh; việc mô phỏng đủ mọi bộ phận của nhà thật chưa chắc cần thiết cho một vật kể chuyện.
Cửa và cửa sổ tạo nhịp cho mặt đứng
Cửa sổ là những khoảng khác màu hoặc khoảng mở trên mặt nhà, nên cách sắp xếp của chúng ảnh hưởng rõ đến bố cục. Một hàng cửa đều tạo cảm giác trật tự; một cửa nhỏ trên mái kết hợp hai cửa lớn phía dưới lại có nhịp khác. Có thể bắt đầu bằng những hình đơn giản để xem khoảng giữa chúng. Nếu mọi cửa sát nhau, phần tường không còn đủ chỗ để ngôi nhà trông liền mạch. Nếu rải quá thưa, một mảng mặt tiền có thể trở nên trống mà không có chủ đích.
Hình cửa nên ăn khớp với kiểu nhà đã chọn. Cửa tròn và mái cong có thể hợp một ngôi nhà đồ ngọt, còn một mẫu gợi kiến trúc có thật cần xem đúng tài liệu tham khảo. Không nhất thiết mỗi ô có một hình khác nhau để tạo sự vui mắt. Sự thay đổi có chọn lọc thường dễ hiểu hơn: giữ phần lớn cửa cùng một dạng và dành một ô đặc biệt cho điểm nhấn. Nhờ vậy, người xem có thể nhận ra sự khác biệt mà không bị rối.
Cần nói rõ cửa sổ là hình vẽ, phần nổi hay một khoảng nhìn xuyên vào bên trong. Ba cách này tạo trải nghiệm khác nhau. Cửa chỉ gợi bằng màu có thể phù hợp khi mô hình ở xa. Một phần nổi có thể cho thêm bóng và hình khối khi nhìn gần. Khoảng mở thật lại đặt ra câu hỏi người xem sẽ thấy gì phía sau. Đừng để bên đặt hiểu rằng có nội thất trong khi phương án chỉ thể hiện một mảng tối để gợi cửa.
Những chi tiết như rèm, bậu cửa và tay nắm nên theo mức độ giản lược của toàn bộ căn nhà. Nếu chỉ một cửa được làm rất kỹ còn các cửa khác quá sơ lược, người xem có thể nghĩ mô hình chưa hoàn thành. Có thể chủ động dành cửa ấy làm điểm nhìn chính, nhưng cần thể hiện rõ qua bố cục. Khi duyệt, hãy xem mặt tiền đầy đủ rồi mới phóng gần từng cửa; như vậy dễ phát hiện sự chênh lệch giữa các phần hơn.
Ngôi nhà khép kín hay có phần nội thất nhìn thấy
Một ngôi nhà khép kín kể câu chuyện bằng phần bên ngoài. Khách hiểu nó qua mái, cửa, màu sắc và bối cảnh, không cần biết phía trong có gì. Đây có thể là lựa chọn phù hợp khi căn nhà chỉ làm nền cho nhân vật hoặc nằm ở phía sau sản phẩm. Tuy nhiên, nếu mặt tiền có cửa mở rộng mà phía trong không được tính đến, người xem dễ chú ý vào khoảng trống ngoài dự kiến. Hình thức cửa phải phù hợp với mức độ nội thất thực sự được thể hiện.
Nếu muốn nhìn thấy bên trong, hãy chọn rõ phạm vi. Có thể là một ô cửa nhìn vào góc bàn hoặc một mặt bên mở để thấy căn phòng. Không nhất thiết mô phỏng toàn bộ nội thất. Một vùng nhỏ được giải thích đầy đủ thường có ích hơn nhiều phòng quá chật để quan sát. Cần thử đường nhìn từ vị trí khách đứng, bởi đồ vật nằm sâu phía trong có thể đẹp trên ảnh dựng nhưng gần như bị mép mái hoặc tường che khi xem thực tế.
Ánh sáng bên trong tạo thêm một lớp hình ảnh nhưng cũng là một hạng mục cần phối hợp. Nếu dự kiến có đèn, hãy nói rõ vùng cần được nhìn thấy và để đơn vị phụ trách đề xuất phương án phù hợp với vật liệu, nguồn điện và địa điểm. Không tự đưa nến, nguồn nhiệt hoặc thiết bị điện vào một khoang kín chỉ vì nó trông giống căn phòng. Cảm giác ngôi nhà đang sáng đèn phải được tách khỏi cách lắp đặt và vận hành cụ thể.
Cửa lớn cũng có thể khiến khách nghĩ rằng họ được bước vào. Nếu nhà chỉ là đạo cụ, không nên thiết kế lối tiếp cận giống một khu tham quan có người sử dụng mà không làm rõ giới hạn. Khi yêu cầu có người vào bên trong, ngồi hoặc tương tác, phải coi đó là một công năng riêng cần đánh giá từ đầu. Trong phương án trang trí không gian sự kiện, cách tiếp cận của khách cần được thống nhất cùng đơn vị vận hành, không suy ra từ vẻ ngoài của mô hình.
Đặt ngôi nhà cạnh nhân vật và cây cảnh
Tỷ lệ nhà thường được người xem hiểu thông qua những vật đặt cạnh nó. Một cây cao vượt hẳn mái khiến nhà có vẻ nhỏ; một nhân vật gần bằng chiều cao cả ngôi nhà lại gợi thế giới thu nhỏ hoặc hoạt hình. Cả hai đều có thể phù hợp nếu đó là ý đồ rõ ràng. Điều cần tránh là sự chênh lệch xảy ra do mua hoặc đặt từng món riêng, đến lúc ghép mới nhận ra chúng không cùng một cách kể chuyện.
Nếu nhân vật được hình dung là chủ nhà, cửa và khu vực trước nhà nên có quan hệ dễ hiểu với nhân vật ấy. Trong một cảnh cách điệu, không cần mọi tỷ lệ giống đời thật, nhưng người xem vẫn nên hiểu nhân vật thuộc về ngôi nhà. Có thể thử đặt hình nhân vật cạnh cửa trên cùng bản vẽ và xem cảm giác chung. Nếu nhân vật quá lớn làm nhà trông như hộp trang trí, hãy xác định đó có đúng ý tưởng hay cần điều chỉnh một trong hai phần.
Cây và hàng rào có thể giúp nối nhà với nền, nhưng không nên che những chi tiết nhận diện chính. Một hàng rào cao trước cửa khiến người xem khó thấy lối vào trong câu chuyện. Một tán cây đặt ngay trước cửa sổ đặc biệt có thể làm công sức tạo hình phần đó trở nên vô ích. Có thể dời cây sang bên, hạ một đoạn rào hoặc để một khoảng sân thoáng. Khoảng trống trước nhà thường giúp người xem hiểu vị trí các phần tốt hơn việc phủ kín bằng đồ nhỏ.
Bối cảnh cũng có thể đổi cảm giác về cùng một dáng nhà. Lá màu, bí ngô và một hàng rào có thể gợi một câu chuyện khác với bánh, kẹo và các đường kem giả. Tuy nhiên, nên chọn một hướng rõ cho mỗi phương án thay vì gom nhiều nhóm biểu tượng vào chung. Hãy xem vật nào thật sự giải thích tính cách của ngôi nhà. Nếu bỏ một món mà ý tưởng không mất gì, có thể căn nhà không cần món đó để truyền đạt câu chuyện.
Ví dụ một căn nhà bánh trong không gian lễ hội
Giả sử một khu trưng bày muốn có ngôi nhà tưởng tượng của người làm bánh. Nhóm thiết kế chọn mái gợi lớp kem, mặt tiền sáng và một cửa chính tròn nhẹ ở phía dưới. Cửa sổ trên mái được dùng làm điểm nhấn nhỏ, còn các món bánh đặt lệch sang một bên. Phương án không có người bước vào, nên cửa được thể hiện như một phần của mặt đứng. Đây là ví dụ giả định về bố cục và phạm vi trưng bày, không phải công trình được mô tả từ ảnh.
Ở bản đầu, mọi mép mái đều có đường kem dày và nhiều viên kẹo. Khi thu nhỏ hình, mái trở thành một mảng nhiều màu, khó nhận ra cửa sổ phía trên. Nhóm thử giảm bớt số viên kẹo quanh ô cửa và giữ một số đường kem lớn. Cửa sổ lúc này có khoảng để hiện rõ hơn. Sự điều chỉnh nhằm giữ hình ngôi nhà dễ đọc, đồng thời vẫn có những chi tiết cần thiết để người xem hiểu đây là căn nhà gắn với đồ ngọt.
Khi đặt cạnh một nhân vật, chiều cao cửa lại khiến nhân vật có vẻ không thuộc về căn nhà. Nhóm cần chọn một trong hai cách kể: thu nhỏ nhân vật để gợi chủ nhà, hoặc giữ nhân vật lớn và xác định nhà là món đồ tưởng tượng bên cạnh. Cả hai có thể tạo hình đẹp, nhưng mang nghĩa khác nhau. Việc chọn rõ giúp các chi tiết bổ sung sau đó, từ cây đến hàng rào, không tiếp tục kéo bố cục theo những hướng trái nhau.
Một mô hình nhà có sức gợi thường không cần giải thích dài: người xem nhận ra mái, tìm được cửa và hiểu nhân vật hoặc đồ vật xung quanh liên quan ra sao. Để đạt điều đó, hãy quyết định trước tính cách căn nhà, phạm vi nhìn vào bên trong và tỷ lệ với phần cảnh còn lại. Sau đó, mỗi cửa sổ, đường mái và phụ kiện sẽ có lý do để xuất hiện. Ngôi nhà nhờ vậy trở thành một phần rõ ràng của câu chuyện, thay vì một vật được trang trí thật nhiều nhưng thiếu liên kết.
Trao đổi phương án tạo hình
Để trao đổi ý tưởng phù hợp với không gian của bạn, liên hệ Mô Hình Điêu Khắc qua số 0965536866 hoặc email mohinhdieukhac@gmail.com.
Nhận xét
Đăng nhận xét